Architektura

Architektura i wystrój kościoła p.w. Św. Anny w Piasecznie

Dzisiejszy kościół ma cechy późnego gotyku z wyraźnymi wpływami renesansu, które są czy­telne m.in. w półokrągłym rozwiązaniu narożnych szkarp, a jego wnętrze jest późnobarokowe. Budy­nek kościoła jest orientowany, murowany z cegły, nieotynkowany z wyjątkiem szczytów fasad, jednonawowy, z niewyodrębnionym z zewnątrz prostokątnym prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia i kruchta, a od zachodu prawie kwadratowa kruchta (przyziemie pierwotnej wie­ży). W nawie i prezbiterium stropy z oprofilowaną fasetą w kruchcie zachodniej sklepienie krzyżo­we, otwór tęczowy ostrołukowy. Z zewnątrz ściany opięte szkarpami, na narożnikach kościoła i kruchty zachodniej okrągłymi, uskokowymi, przy ścianie południowej prostymi o jednym uskoku.

Fasada wschodnia, od strony rynku, opięta w narożach dwiema okrągłymi szkarpami, flankowana przez dwie ścianki parawanowe, rozbudowane z najbliższych fasadzie szkarp uskokowych, opinających elewację północną i południową szczyt trójkątny, rozczłonkowany okrągłołukowymi wnękami wypełnionymi dwułuczami, tynkowany za wyjątkiem zarysów łuków; poniżej szczytu szeroki fryz z dekoracyjnie ułożonych cegieł; skromniejszy fryz z cegiełkładzionych ukośnie zastępuje gzyms cokołowy. Na osi fasady arkadowa wnęka, w której znajduje się rzeźba św. Jana Nepomucena, późnobarokowa z 1736 r. i nad nią ośmioboczne okno. Poniżej szczątki „kuny”, w którą niegdyśzaku­wano przestępców, wystawiając ich na publiczne pohańbienie.

W pobliżu drewniana dzwonnicaz 1. poł. XIX w., a w niej dzwonwagi 675 kg o imionach „August” i „Stefan”, ufundowany w 1946 r.; konsekrował go w tymże roku kard. August Hlond.

Elewacja południowa rozczłonkowana przy pomocy dwóch fryzów z ukośnie ułożonych cegieł, umieszczonych poniżej półkoliście zamkniętych okien i pod okapem, przy czym ten ostatni bogatszy
w obrębie prezbiterium. Dachy dwuspadowe, kryte blachą.

Fasada zachodnia z półkoliście zamkniętą blendą okienną na osi, zwieńczona trójkątnym szczytem z wnękami przekształconymi, przed nią kruchta o oszkarpowanych narożach.

Portale ceglane profilowane, ok. 1550 r.: z prezbiterium do zakrystii, późnogotycki o łuku lekko zaostrzonym, w nim współczesne drzwi z blachy okutej skośną kratownicą z kołatką i zam­kiem;
z kruchty zachodniej do nawy, zamknięty półkoliście; wokół blendy drzwiowej w elewacji południowej, zamknięty segmentowo.

Wyposażenie wnętrza późnobarokowe, ok. 1736 r., w większości ufundowane przez Alek­sandra Sułkowskiego. Ołtarz główny architektoniczny, flankowany dwiema bramkami, na których umieszczone są tarcze: na lewej bramce z herbem Sulima i orderem Orła Białego, na prawej z inicja­łami A(leksander) FC S(ułkowski). Tabernakulum współczesne ołtarzowi. Obraz ołtarzowy wysokiej klasy z ok. 1740 r, przedstawiający Trójcę Świętą w bardzo swoistym ujęciu i znakomitym wykona­niu, odnowiony w 1963 r. przez prof. Ignacego Tiunina. Aniołowie i gloria w zwieńczeniu ołtarza są być może dziełem Jana Jerzego Plerscha. Obok ołtarza „posoborowego” stoi krucyfiks z postacią Marii Magdaleny, rokokowy, po poł. XVIII w.

Ołtarze boczne przyłuku tęczowym, architektoniczne, z rzeźbami aniołów w zwieńczeniu. W lewym ołtarzu obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, z ok. pół. XVIII w., w srebrnej sukience z tego czasu, szczególnie czczony, dawniej otoczony licznymi wotami; na zasuwie – Przemienienia Pań­skiego, XIX w.; w zwieńczeniu – Anioła Stróża, zapewne XVIII w., przemalowany, lub w. XIX. Obok ołtarza drewniana chrzcielnica na stopie z piaskowca, rokokowa z 2. pół. XVIII w. W prawym ołtarzu obraz  św. Anny nauczającej Maryję, ze św. Joachimem, pędzla Aleksandra Kokulara (1793-1846); w zwieńczeniu obraz Trójcy Św., XIX w.

Kaplica „Krzyża Świętego” dobudowana z okazji Millenium Chrztu Polski zawiera: † Krucyfiks późnogotycki z pocz. XVI w., z grupy Ukrzyżowania, która była niegdyś umieszczona na belce łuku tęczowego. Stanowi on przykład pięknej rzeźby z tego okresu, w której wrażliwość artysty potrafiła połączyć w szlachetnącałość obserwację ciała ludzkiego z deformacjami o charakte­rze mistyczno-manierystycznym, najsilniej uwydatnionymi w przedstawieniu rąk. Obrazy: Zwiastowania Męki z 2. pół. XVIII w., zdublowany i odnowiony przez prof. Ignacego Tiunina w 1963 r; św. Augustyna zapewne z 2. pół. XIX w., wg tradycji pędzla Józefa Buchbindera;śś. Aniołów Stróżów, słabego pędzla, namalowany na dawnym zabytkowym obrazie; Miłosierdzia Bożego; Św. Maksymiliana Marii Kolbego; „Ecce Homo”; † Tabliczki zmarłych z przełomu XIX i XX w.